Oddawanie krwi to jeden z piękniejszych gestów, jaki możemy zrobić dla innych osób. Coraz więcej osób staje się też regularnymi krwiodawcami, co wpływa na ich organizm. Jak zatem zadbać o siebie by być honorowym, ale i zdrowym dawcą krwi?
Najczęściej pojawiającymi się objawami, zaraz po oddaniu krwi, są osłabienie, zmęczenie, zawroty głowy, czy omdlenia. Aby jak najbardziej zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia, ważne jest dbanie o siebie i odpowiednie żywienie nie tylko w dniu oddawania krwi, ale i na co dzień. Dzięki temu możemy dłużej pomagać innym i czuć się w pełni sił.
Zacznijmy od praktycznych wskazówek dla krwiodawców na co dzień!
- Żelazo
Żelazo to pierwiastek, który chyba od razu kojarzy nam się z krwią (cała ta anemia i te sprawy) i bardzo dobrze! Bez jego odpowiedniej ilości (a wiele osób może się „poszczycić” jego niedoborem) produkcja czerwonych krwinek obniża się, a to wpływa na nieprawidłowe parametry morfologii. Po oddaniu krwi nasz organizm musi się zregenerować. Jednym z kluczowych elementów jest wytworzenie czerwonych krwinek, jeśli więc ich produkcja jest za niska może to nam uniemożliwić bycie dawcą krwi.
Żelazo znajdziemy np. w czerwonym mięsie, podrobach (wątróbka ma prawie 19 mg w 100g), kakao, pistacjach, orzechach, natce pietruszki, kaszy gryczanej, nasionach strączkowych, szpinaku, jajkach i wielu innych produktach. Zwróćmy uwagę na witaminę C, która wspomaga wchłanianie żelaza (zwłaszcza tego pochodzenia roślinnego). Jego wchłanianie będzie mniejsze m.in. przy błonniku.
- Witaminy z grupy B
Witaminy z grupy B również mają swój udział w produkcji czerwonych krwinek. Warto zwrócić uwagę na witamy B2, B6 i foliany. Witamina B2 jest niezbędna przy wytwarzaniu czerwonych krwinek, antyciał przez układ odpornościowy i procesów wzrostu organizmu. Znajdziemy ją w mięsie, podrobach, jajach, nabiale, kaszy jaglanej, tłustych rybach i grzybach.
Witamina B6 wpływa na ciśnienie krwi, pracę serca i mięśni. Jest także niezbędna do produkcji czerwonego barwnika krwi (hemoglobiny). Podnosi również odporność organizmu. Dobrym jej źródłem jest kasza gryczana, mięso i wędliny, papryka czerwona, ziemniaki, czy warzywa liściaste oraz pełnoziarniste produkty zbożowe.
Foliany również mają swój istotny udział w produkcji czerwonych krwinek. Chronią układ krwionośny przed wystąpieniem miażdżycy naczyń krwionośnych. Pomagają także poradzić nam sobie ze stresem. Ich dostarczenie do organizmu jest o tyle trudne, że szybko się utleniają. W trakcie obróbki kulinarne tracone jest 50-90% ich ilości. Znajdziemy je w zielonych warzywach, roślinach strączkowych, jajkach, pomidorach, awokado i migdałach. Wchłanianie witamin z grupy B wspomoże witaminy C, ograniczy alkohol, wysoka temperatura i długotrwała ekspozycja na światło.
- Nawodnienie
Woda jest jednym z głównych składników krwi, więc jeśli nie dbamy o właściwe nawodnienie jej gęstość staje się za wysoka. Dodatkowo, gdy oddajemy krew pozbywamy się części płynów zlokalizowanych w naszym organizmie, a to może sprzyjać osłabieniu i omdleniom. Na co dzień powinniśmy wypijać 1,5-2l wody. Kluczowe jest także nawodnienie 1-2 dni przed, które będzie sprzyjało regeneracji. Przed samym oddawaniu krwi warto wypić 2 szklanki wody (około 0,5l), tak aby dostarczyć organizmowi niezbędnych płynów. Po oddaniu krwi warto zwiększyć ilość dostarczanej wody w ciągu 24h (nawet o 1l dziennie) i unikać spożywania alkoholu.
Wskazówki dla krwiodawców przed oddaniem krwi!
W dniu, w którym będziemy oddawać krew warto spożyć lekkostrawny posiłek (np. kanapkę z wędliną), natomiast spożycie porannego posiłku jest bardzo ważne, aby odpowiednio odżywić organizm warto sięgnąć po węglowodany złożone. Unikamy tłuszczów pochodzenia zwierzęcego (śmietana, masło, mleko, jaja, smalec, żółte sery, tłuste mięsa, lody itp.), które wpływają na testy krwi poprzedzające oddanie krwi, ograniczamy palenie papierosów (minimum 2 godziny przed oddaniem krwi), nie pijemy alkoholu w tym dniu i dniu poprzedzającym oddanie krwi. Przed pobraniem wypijamy wspomniane wcześniej 0,5l wody (ewentualnie herbaty, soku), a najlepiej mamy ze sobą butelkę napoju, tak aby pić i w trakcie oddawania krwi.
Źródła:
- Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka żywienie zdrowego i chorego człowieka., PZWL, 2014
- Gertig H., Przysławski P., Bromatologia. Zarys nauk o żywności i żywieniu, PZWL, 2015
- Włodarek D., Lange E., Kozłowska L., Głąbska D., Dietoterapia, PZWL, 2014
- https://krwiodawcy.org/droga-dawcy
- http://legionhdk.pl/zdrowie/odzywianie/co-zjesc-przed-oddawaniem-krwi/