Przyjmowanie folianów przez kobiety w wieku rozrodczym, planujących ciążę, ma na celu wspieranie prawidłowego rozwoju dziecka, zarówno w okresie ciąży, jak i po narodzinach. Foliany pełnią bardzo ważną rolę w syntezie DNA, a dodatkowo w czasie ciąży wzrasta na nie zapotrzebowanie, co sprawia że suplementacja staje się działaniem prewencyjnym. Celem jest zapobieganie wadom cewy nerwowej.
W wielkim uproszczeniu chodzi o to, że kwas foliowy jest niezbędny, aby każda komórka w okresie ciąży, jak i w życiu dorosłym, mogła powstawać prawidłowo. Kluczowe jest to, że to właśnie w czasie ciąży tempo namnażania się komórek jest najszybsze i stąd zwiększone zapotrzebowanie na kwas foliowy. Dlaczego jednak trzeba już zadbać o niego przed ciążą? Dlatego, że najważniejsze procesy zachodzą już w pierwszych tygodniach ciąży, o której jeszcze możemy nie wiedzieć!
Zalecenia odnośnie suplementacji kwasu foliowego
Najnowsze zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników z tego roku przedstawiają nam następujące rekomendacje:
- W diecie każdej kobiety w wieku rozrodczym powinny się znaleźć produkty będące źródłem folianów (np. szpinak, sałata, kapusta, zboża pełnoziarniste, orzechy, jaja, sery).
- Kobiety planujące ciążę powinny zacząć suplementację kwasem foliowym przynajmniej 12 tygodni przed ciążą (poprzednio były to 4 tygodnie).
- W przypadku zajścia w ciążę, powinny dalej kontynuować suplementację kwasem foliowym przez cały okres ciąży oraz połogu i karmienia piersią (poprzednio była to połowa ciąży).
Pewnie zastanawiacie się co w sytuacji, gdy kobieta nie będzie w stanie przewidzieć kiedy zajdzie w ciążę i po 12 tygodniach dalej nie będzie w ciąży. Tutaj uspokajam, przyjmowanie kwasu foliowego dłużej niż 3 miesiące nie będzie skutkowało jakimiś komplikacjami. Lepiej go zażywać niż nie 🙂 Jeśli odstawiacie antykoncepcję i planujecie ciążę, to również należy przyjmować kwas foliowy odpowiednio wcześniej (optymalnie12 tygodni przed odstawieniem).
Jaką dawkę zalecają lekarze w najnowszych rekomendacjach?
- Dla kobiet z grupy niskiego ryzyka występowania wad płodu i powikłań ciąży: 0,4 mg kwasu foliowego dziennie.
- Dla kobiet z grupy podwyższonego ryzyka występowania wad płodu i powikłań ciąży:
- 0,8 mg kwasu foliowego, w tym aktywne foliany i witamina B12 (pośrednie ryzyko)
- 5mg kwasu foliowego, w tym aktywne foliany oraz witaminą B12 przed ciążą oraz w I trymestrze i 0,8 mg kwasu foliowego w II i III trymestrze oraz w okresie laktacji (wysokie ryzyko).
Kto znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka?
Jeśli chodzi o kobiety w grupie pośredniego ryzyka, to znajdują się tutaj kobiety:
- które urodziły już dziecko z wadą wrodzoną lub wady wrodzone wystąpiły w najbliższej rodzinie
- z hipotrofią płodu i/lub stanem przedrzucawkowym w poprzednich ciążach
- z cukrzycą przedciązową typu 1 lub 2
- z chorobami układu pokarmowego: celiakią, chorobą Crohna, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego
- z niewydolnością wątroby
- z niewydolnością nerek (z dializoterapią)
- przejściem operacji bariatrycznej
- otyłe
- przyjmujące leki: przeciwpadaczkowe, metforminę, metotreksat, cholestyraminę, sulfalazynę
- palące papierosy
- nadużywające alkoholu
- z obniżoną aktywnością genu MTHFR
Do grupy wysokiego ryzyka należą kobiety:
- które mają wadę cewy nerwowej, ich partner ma taką wadę lub ich dzieci
Co ciekawe, wycofano się już z dawki 15mg, którą kiedyś przepisywano zwłaszcza kobietom z mutacją genu MTHFR lub z padaczką, a także tym, które należały do grupy wysokiego ryzyka.
Czy mężczyźni powinni suplementować kwas foliowy?
Nie, nie ma takich zaleceń, które sugerowałaby, że mężczyźni, którzy planują w najbliższym czasie poszerzyć rodzinę, przyjmowali kwas foliowy lub jego pochodne. Taka suplementacja może mieć miejsce jedynie, gdy zaleci to lekarz (androlog).
Źródło:
- Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 2017
